Yapay Zekâ 101

Advantage+ / Performance Max

Meta ve Google'ın hedefleme, teklif ve kreatif kombinasyonunu büyük ölçüde yapay zekâya bırakan otomatik kampanya türleri. Başarısı verdiğiniz sinyallerin (dönüşüm verisi, kreatif çeşitliliği) kalitesine bağlıdır.

AI Overviews

Google arama sonuçlarının en üstünde yapay zekâyla üretilen özet cevaplar. Organik tıklamaları ve içerik stratejisini doğrudan etkiler.

API

Bir yazılımın başka bir yazılımla konuşma kapısı. Yapay zekâ modellerini kendi sitenize, CRM'inize veya tablolarınıza bu yolla bağlarsınız.

Bağlam penceresiContext window

Modelin tek seferde “aklında tutabildiği” toplam metin miktarı. Uzun bir raporu ya da tüm kampanya verisini tek seferde vermek için önemlidir.

Büyük dil modeliLLM

Çok büyük miktarda metinle eğitilmiş, bir sonraki kelimeyi tahmin ederek metin üreten model. ChatGPT, Claude ve Gemini'nin temelinde bu modeller var.

Örnek: Ürün açıklaması, reklam metni ya da e-posta taslağı yazdırmak.

Çok modlu modelMultimodal

Metnin yanında görsel, ses veya video da anlayıp üretebilen model.

Örnek: Rakip reklam görselini yükleyip mesaj ve tasarım analizini istemek.

Dönüşüm API'siCAPI

Dönüşümleri tarayıcı pikseline ek olarak sunucudan reklam platformuna gönderme yöntemi. Çerez kısıtlamalarında ölçümü ve yapay zekâ destekli optimizasyonu güçlendirir.

Embedding

Metni ya da görseli anlamını temsil eden sayılara dönüştürme. Benzer ürünleri, yorumları veya arama niyetlerini gruplamak için kullanılır.

GEOGenerative Engine Optimization

Markanızın ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Google AI Overviews gibi yapay zekâ cevaplarında doğru ve sık geçmesi için içerik ve otorite çalışması. SEO'nun yapay zekâ aramalarındaki karşılığı.

Halüsinasyon

Modelin kendinden emin bir dille yanlış ya da uydurma bilgi üretmesi. Rakam, kaynak ve isimleri mutlaka kontrol etmek gerekir.

Örnek: Var olmayan bir araştırmaya atıf yapması.

İnce ayarFine-tuning

Hazır bir modeli kendi örneklerinizle ek eğitime sokarak belirli bir üsluba ya da göreve uyarlamak. Çoğu pazarlama işinde iyi bir prompt ve RAG yeterlidir.

İnsan kontrolüHuman-in-the-loop

Yapay zekânın ürettiğini yayına almadan önce bir insanın onaylaması. Marka güvenliği ve hukuki risk için şart.

Örnek: Bu sitedeki haber özetleri de yayın öncesi tek tek onaylanır.

Kişiselleştirme

Her kullanıcıya davranışına göre farklı ürün, mesaj ya da teklif göstermek. Öneri motorları ve dinamik reklamlar bunun yaygın örnekleri.

Model çıkarımıInference

Eğitilmiş bir modelin sizin isteğinize cevap üretmesi. API faturasında ödediğiniz kısım budur.

Prompt

Modele verdiğiniz talimat. Ne kadar net bağlam, hedef kitle, format ve örnek verirseniz çıktı o kadar işe yarar olur.

Örnek: “25–34 yaş kadın kitleye, 90 karakteri geçmeyen 5 Meta reklam başlığı yaz.”

Prompt mühendisliği

İstenen çıktıyı tutarlı biçimde almak için talimatları yapılandırma pratiği: rol verme, örnek gösterme, adım adım düşünmesini isteme, çıktı formatını tarif etme.

RAGRetrieval-Augmented Generation

Modelin cevap vermeden önce sizin belgelerinizden (ürün kataloğu, SSS, marka kılavuzu) ilgili parçaları bulup onlara dayanarak yazması. Halüsinasyonu azaltır.

Retail media

Trendyol, Hepsiburada, Amazon gibi perakende platformlarının kendi alışveriş verisiyle sattığı reklam alanları. Yapay zekâ burada teklif ve ürün eşleştirmesini yönetir.

Sentetik veri

Gerçek kişilerden toplanmayan, yapay olarak üretilmiş veri. Test, persona çalışması veya model eğitimi için kullanılır; gerçek müşteri araştırmasının yerini tutmaz.

Token

Modelin metni işlerken kullandığı parça. Kabaca bir kelimenin 1–2 parçası. Fiyatlandırma ve “ne kadar uzun metin okuyabilir” sınırı token ile ölçülür.

Üretken yapay zekâGenAI

Var olanı sınıflandırmak yerine yeni içerik (metin, görsel, video, ses) üreten yapay zekâ türü.

Örnek: Tek bir ürün fotoğrafından farklı arka planlarda reklam görselleri üretmek.

Yapay zekâ (AI)

Bilgisayarların normalde insan zekâsı gerektiren işleri (metin yazmak, görsel tanımak, tahmin yapmak) yapabilmesini sağlayan yöntemlerin genel adı.

Örnek: Reklam platformlarının hangi kullanıcıya hangi reklamı göstereceğine karar vermesi.

Yapay zekâ ajanıAI agent

Sadece cevap veren değil, bir hedef için adımları kendisi planlayıp araç kullanan (web'de arama, tablo güncelleme, e-posta taslağı) yapay zekâ sistemi.

Örnek: Her sabah kampanya raporunu çekip anormallikleri özetleyen bir ajan.

Yapay zekâ okuryazarlığı

Yapay zekânın ne yapabildiğini, nerede yanıldığını ve çıktılarının nasıl kontrol edileceğini bilmek. Ekiplerin araçtan önce kazanması gereken beceri.

Bu kavram henüz sözlükte yok. Bana yazın, ekleyeyim.